Ο Δήμος Καστελλίου βρίσκεται στην ενδοχώρα και ΒΑ, του Ν. Ηρακλείου, στα όρια με το Νομό Λασιθίου.
Συνορεύει με τους Δήμους Επισκοπής, Γουβών, και Χερσονήσου από Βορρά, Θραψανού από Δυτικά, και Αρκαλοχωρίου από Νότια.
Έδρα του Δήμου είναι το Καστέλλι Πεδιάδος, πού απέχει 36 χλμ από την πρωτεύουσα του νομού, το Ηράκλειο, και 14 χλμ από το τουριστικό θέρετρο της Χερσονήσου.
Ο πληθυσμός του Δήμου είναι 6819 κάτοικοι (απογραφή του 2001).
Ο Δήμος Καστελλίου -Καποδιστριακός πλέον από το 1999- αποτελείται από 25 γραφικούς και παραδοσιακούς οικισμούς, οι οποίοι είναι διασκορπισμένοι σε μια έκταση 123.325 στρεμμάτων.

Ως προς τα γεωγραφικά του χαρακτηριστικά ο Δήμος παρουσιάζει σημαντικές ιδιομορφίες. Τα περισσότερα χωριά έχουν χαρακτηριστεί ως ορεινά και ημιορεινά (αφού βρίσκονται στους πρόποδες της οροσειράς της Δίκτης). Μεγάλο μέρος των πεδινών εκτάσεων του Καστελλίου έχουν καταληφθεί από το αεροδρόμιο, το οποίο διαρκώς επεκτείνεται με διαδοχικές απαλλοτριώσεις.
Η περιοχή του Δήμου σήμερα (όπως σχεδόν οι περισσότεροι Δήμοι της ενδοχώρας του νομού Ηρακλείου βασίζει την οικονομική της δραστηριότητα στην αγροτική παραγωγή και ιδιαίτερα στην ελαιοκαλλιέργεια, την παραγωγή επιτραπέζιου σταφυλιού, σταφίδας, κρασιού, κηπευτικών κλπ. Επίσης παράγονται εξαιρετικής ποιότητας παραδοσιακά τυροκομικά προϊόντα.

Στην έδρα του Δήμου (Καστέλλι) υπάρχουν όλες οι υπηρεσίες πού χρειάζεται ο σύγχρονος επισκέπτης. Επίσης υπάρχει ένα Κέντρο Υγείας, 2 μικρά ξενοδοχεία εστιατόρια και ταβέρνες, εμπορικά και τουριστικά καταστήματα, καθώς και δύο παραδοσιακοί ξενώνες.
Στην περιήγηση μας στα μικρά και παραδοσιακά χωριά, θα συναντήσουμε γραφικά καφενεία και ταβέρνες και δύο παραδοσιακούς ξενώνες στους οικισμούς Σμάρι και Τοίχος.
Η υπέροχη φύση με τις συνεχείς εναλλαγές εικόνας στο τοπίο, δασωμένες κοιλάδες και ρεματιές ποταμών, αιωνόβια πλατάνια και τρεχούμενα νερά, γυμνές βραχώδεις εκτάσεις, ανηφορικά περιπατητικά μονοπάτια (ανάμεσα τους το Ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4), τοπία ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους (περιοχή «Αγ. Άννας» στο Γεράκι, «Μεσάδα», στην Κασταμονίτσα, «Μετόχι» στην Μαθιά, «Αγ Παντελεήμονας» στο Μπιτζαριανό), κάνουν την διαδρομή γοητευτική και αξέχαστη. Εξίσου σπάνιας ομορφιάς είναι και τα φυσιολατρικά μονοπάτια στον οικισμό Καρουζανού.

Στην περιοχή υπάρχουν πολλές ιστορικές και Βυζαντινές εκκλησίες με σπάνιες αγιογραφίες όπως οι: Αγ. Παντελεήμονας (Μπιτζαριανό), Παναγία (Σκλαβελοχώρι), Αγ. Γεώργιος (Λύττος), Τίμιος Σταυρός (Λύττος), Αρχάγγελος Μιχαήλ (Γεράκι), Αγ. Άννα (Γεράκι), Αγ. Γεώργιος (Μαθιά), Παναγία (Μαθιά), Αγ. Γεώργιος (Αμαριανό), Αγ. Ιωάννης (Λιλιανό). Πρέπει τέλος να αναφερθούμε στη Μονή Καλλέργη που είναι αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο.

Παράλληλα γίνονται σπουδαία λαϊκά πανηγύρια όπως του Αγ. Γεωργίου στη Μεσάδα, του Πρ. Ηλία στο Σμάρι και εκδηλώσεις με τοπικά έθιμα όπως τα «απαλέτια» τη Καθαρή Δευτέρα, που αποτελεί ένα ιδιαίτερο παραδοσιακό τοπικό παιχνίδι στο Διαβαϊδέ.

Στα πλαίσια του προγράμματος "LEADER+", εγκρίθηκε πρόταση του Δήμου Καστελλίου για την ενίσχυση και καθιέρωση πολιτιστικών εκδηλώσεων ανάδειξης και διατήρησης της τοπικής κληρονομιάς. Κεντρικός άξονας των εκδηλώσεων και δράσεων που θα αναπτυχθούν και θα διοργανωθούν θα είναι η προβολή και ανάδειξη της παραδοσιακής κουζίνας και των τοπικών παραδοσιακών προϊόντων όπως το εφτάζυμο ψωμί και το παραδοσιακό τυρί της περιοχής.

Η αρχαιολογική έρευνα έχει φέρει στο φως αρχαιολογικές θέσεις όπως: ο προϊστορικός οικισμός Καστελλίου, η Λύττος, η Ακρόπολις Σμαρίου, ο Τοίχος κ.α.

Οι αρχαιολογικές αυτές θέσεις αποδεικνύουν ότι η περιοχή κατοικείτο από αρχαιοτάτων χρόνων, και η ιστορία της χάνεται στα βάθη των αιώνων. Κατά την προϊστορική εποχή η πόλη Λύκτος, ή Λύττος , η αρχαιότερη ίσως πόλη της Κρήτης, είχε κυρίαρχη παρουσία στην ανατολική Κρήτη. Αναφέρεται ότι η Λύκτος πήρε μέρος στον Τρωικό Πόλεμο. Όπως δείχνουν οι επιγραφικές μαρτυρίες και τα στοιχεία των ανασκαφών η Λύκτος διακρίθηκε και κατά την Ρωμαϊκή περίοδο. Πιο σύγχρονες ανασκαφές στην Ακρόπολη Σμαρίου, με ευρήματα που χρονολογούνται από την Μεσομινωική εποχή, επιβεβαιώνουν τον σημαντικό ρόλο της περιοχής από αρχαιοτάτων χρόνων.